ASHOCHIN

အရွို ခ်င္းတိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္စု စတင္ျဖစ္ေပၚလာျခင္း

အရွိုတိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားသည္ ျမန္မာျပည္ေျမာက္ဖ်ားပိုင္း ဟူးေကာင္းေတာင္ျကားလမ္းမွ ေအဒီ (၁) ရာစုတြင္ ျမန္မာျပည္ထဲသို ့၀င္ေရာက္လာခဲ့ျကေသာ (၁) မြန္ခမာအုပ္စု (၂) တိဘက္ျမန္မာအုပ္စု (၃) ထိုင္းတရုပ္အုပ္စု တို ့အနက္၊ တိဘက္ျမန္မာအုပ္စုမွ ေအဒီ (၁၃) ရာစုတြင္ စတင္ ေပါက္ဖြားလာခဲ့သည္။

တိဘက္ျမန္မာအုပ္စုမွ ေအဒီ (၄) ရာစုတြင္ (၁) ပ်ဴလူမ်ိဳး။ (၂) ကမ္းယံလူမ်ိဳး။ (၃) သက္လူမ်ိဳးဟူႈ ေပါက္ဖြားလာခဲ့ျပီး။ ေအဒီ (၅) ရာစုတြင္ သက္လူမ်ိဳးမ်ားမွတဆင့္ (၁) အေနာက္သက္လူမ်ိဳး ဟု ေခၚေသာ သက္လူ မ်ိဳး၊ (၂) အေရွ့သက္ဟုေခၚေသာ သက္ျမံဳလူမ်ိဳး၊ (၃) သက္ျမံဳကမ္းယံဟု ေခၚေသာ သက္ကဒူးလူမ်ိဳးမ်ား အျဖစ္ ထပ္ဆင့္ေပါက္ဖြားလာခဲ့ျကသည္၊ ၄င္းေနာက္ ေအဒီ (၆) ရာစုမွစတင္၍ သက္ျမံဳခ်င္းမွ ခ်င္းလူမ်ိဳးစုျကီး အျဖစ္ တည္ရွိလာျပီး ပထမျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္ ပုဂံဧကရာဇ္ႏိုင္ငံ တည္ေထာင္စ ေအဒီ (၈၄၉) မွ ပုဂံေခတ္ေႏွာင္းပိုင္း (၁၃-၁၄) ရာစုႏွစ္အထိ ျမန္မာအုပ္စု၀င္မ်ား ျဖစ္ျကေသာ ကခ်င္၊ ကရင္၊ ခ်င္း၊ မြန္၊ ရခိုင္၊ ရွမ္း စေသာလူမ်ိဳး ျကီးမ်ားႏွင့္ ပုဂံမင္းဆက္မ်ား ျဖစ္ျကေသာ အေနာ္ရထာမင္း (၁၀၄၄-၁၀ရရ)၊ ေစာလူးမင္း (၁၀ရရ-၁၀၈၄)၊ က်န္စစ္သားမင္း (၁၀၈၄-၁၁၁၃)၊ ရာဇကုမဿမာရ၊ အေလာင္းစည္သူမင္း၊ နာရသိခၤမင္းျကီး (၁၂၃၀-၁၂၃၅) လက္ထက္အထိ တိုင္းရင္းသား ညီအစ္ကိုမ်ားႏွင့္ ခ်စ္ျကည္ ရင္းႏွီးစြာ အတူအကြ ေနထိုင္ခဲ့ ျကေျကာင္း ေအာက္ေဖၚျပပါ ေက်ာက္စာမွတ္တမ္းမ်ားက သက္ေသထူလ်က္ရွိသည္။

၁။ သကဿကရာဇ္ (၈၀၆ – ခုစြဲ) စစ္ကိုင္းျမိဳ့ထူပါရံုေက်ာက္စာ (၂၁ – ၂၂) တြင္ “သက္ျမံဳခ်င္းကို အစိုးရေသာ ကစဿစပတိ အာသာမတိ မည္ေသာ ပန္းေသးမင္းတို ့၏ မ်ိဳးႏြယ္ျဖစ္ေသာ ရခိုင္မင္းသည္ ဖိုးေခါင္ဆဲတပ္ကိုေက်ာ္ ၍ အဖိုးအတိုင္းမသိေသာ ျမရွင္လက္ေကာက္ကို ဦးထိပ္တင္ဆက္၍ ျပီးေသာ” ဟူ၍ ေရးသားမွတ္တမ္းတင္ ထားသည္။

၂။ သကဿကရာဇ္ (၈၀၈ – ခုစြဲ) စစ္ကိုင္းျမိဳ့မဟာသီရေက်ာင္း ေက်ာက္စာ (၅) ႏွင့္ သစ္ဆိမ္ ့ကေတာ္ ေက်ာင္း တိုက္ေက်ာက္စာ (၅) တို ့တြင္ “ခ်င္း၊ လင္းအျပိဳင္ သံတြဲ၊ သက္ခပံတို ့(စ္) တမူေလလည္း အစိုင္ရစင္ျပီးထ ေသာ -“ ဟုေက်ာက္စာတြင္ ေတြ ့ရွိရသည္။

၃။ သကဿကရာဇ္ (၁၁၄၆ – ခုစြဲ) မနဿတေလး အမရပူရ မဟာျမတ္မုနိဘုရား ေက်ာက္စာတြင္(၂၈-၂၉) “ရခိုင၊ ဟဲရမ္၊ သက္ျမံဳကမ္းယံ ေတာင္၀ွမ္းတေလ်ွာက္ အေနာက္ပဠိကဿကရား စေသာ သေဘၤာသား ကုလား၊ ကန္တူး ငနားျကီး၊ ေရေပၚ (မီးေတာက္) အျမီးေရာက္တသင္း ခ်င္း၊ လင္း၊ သိန္းေပါ၊ တမုန္၊ ထရူ၊ စေသာ အရိုင္းစု ေနရာဟိမ၀နဿတာေတာမွာ” ဟုေရးသားေဖၚျပပါသည္၊

၄။ ပဥဿစမတန္း လူမွုေရးသမိုင္းဘာသာရပ္ (၂၀၀၃) စာမ်က္ႏွာ (၅၈ – ၆၀) တြင္ “ပုဂံဧကရာဇ္ ႏိုင္ငံတည္ ေထာင္ခ်ိန္တြင္ ရခိုင္၊ ပ်ဴ၊ မြန္၊ ပေလာင္၊ ေတာင္သူ၊ ရွမ္း၊ ခ်င္း၊ လူမ်ိဳးမ်ား” ပါ၀င္ေျကာင္း မွတ္တမ္းပါရွိသည္။

ပုဂံ ဧကရာဇ္ႏိုင္ငံထူေထာင္ျပီး (၁၂) ရာစုေႏွာင္းပိုင္းမွစတင္၍ ခ်င္းလူမ်ိဳးစုျကီးသည္ ဘိုးဘြား ဟု ခ်င္း စကား ျဖင့္ေခၚေ၀ၚေသာ ပုပဿပါးႏွင့္ ပုဂံေဒသ၊ ျမန္မာျပည္အလယ္ပိုင္းမွ အေနာက္ဖက္ေတာင္တန္းမ်ား ဆီသို ့ ဧရာ၀တီျမစ္ကိုျဖတ္ေက်ာ္ျပီး အမဲလိုက္၀ါသနာပါသူမ်ားျဖစ္၍ ေအးခ်မ္းစြာ ေနထိုင္လိုသူမ်ား ပီပီ၊ ေဆြမ်ိဳးစု အလိုက္ တစ္သုတ္ျပီးတစ္သုတ္ တျဖည္းျဖည္း ေရြ ့ေျပာင္းကာ ေက်းရြာ၊ ျမိဳ ့နယ္မ်ားတည္ေထာင္၍ ေနထိုင္ခဲ့ ျကပါသည္။ ၄င္းတို ့ကို အလယ္ပိုင္းခ်င္း၊ ေတာင္ပိုင္းခ်င္း၊ ေျမာက္ပိုင္းခ်င္း ဟူ၍ ေခၚဆိုျကပါသည္။

၁။ အလယ္ပိုင္းခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားမွာ ခမီးခ်င္း၊ အ၀ခူမီးခ်င္း၊ ျမိဳခ်င္း၊ စသည္ျဖင့္မ်ိဳးႏြယ္ေပါင္း (၁၂) မ်ိဳးႏြယ္တို ့သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္ ေက်ာက္ေတာ္ မင္းျပား၊ ေမာင္းေတာ၊ ပုဏဿဏားကဿ ရေသ ့ေတာင္။ ဘူးသီးေတာင္၊ စစ္ေတြျမိဳ ့မ်ားတြင္ ေနထိုင္ျကပါသည္။ မယင္း၊ မကန္၊ ကန္တဲခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္မ်ားသည္ တမူးျမိဳ ့နယ္တ၀ိုက္တြင္ပ်ံႏွံ ေနထိုင္ ျကသည္။ စံုတူ၊ စက္တူ၊ ေလာက္တူ၊ ဒိုင္တူ၊ ကုန္းတူမ်ိဳးႏြယ္မ်ားသည္ မင္းတပ္၊ မတူပီ၊ အမ္းျမိဳ ့နယ္ မ်ားတြင္ေနထိုင္ျကပါသည္။

၂။ ေျမာက္ပိုင္းခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္မ်ားမွာ တီးတိန္၊ ဖလမ္း၊ ဟားခါး၊ ထန္တလန္၊ တါန္းဇံ။ ျမိဳ ့နယ္မ်ားတြင္ မ်ိဳးႏြယ္စု ေပါင္း (၄၁) မ်ိဳးပ်ံႏွံေနထိုင္ျကသည္။

၃။ ေတာင္ပိုင္းခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားမွာ အရွိုတိုင္းရင္းသာမ်ိဳးႏြယ္မ်ားျဖစ္ျကသည္။ ထိုေတာင္ပိုင္း ခ်င္းမ်ိဳးႏြယ္စု မ်ားသည္ မိမိတို ့လူမ်ိဳးကို အရွိုတိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားျဖစ္ေျကာင္း အေမရိကန္ သာသနာျပဳဆရာျကီး    E C Comdict မွ ေအာက္ပါအတိုင္းမွတ္တမ္းတင္ထားပါသည္။

“Southern Chins call themselves ASHO”

             ASHO (အရွို) ဟူေသာေ၀ါဟာရသည္ သက္ရွိလူသားဟု အဓိပဿပါယ္ရသည္။ အရွိုမ်ိဳးႏြယ္ တိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စု မ်ားသည္ (ေအဒီ - ၁၃) ရာ စု တြင္ မ ေကြး တိုင္း၊ ငဖဲျမိဳ ့နယ္ႏွင့္ ေစတုတဿတရာျမိဳ ့နယ္ တို ့ရွိေသာ အေနာက္ရိုးမ ေတာင္တန္းျကီး မ်ား တြင္ အဖိုးဆုမ္းဆူ (          ) အဖြားေဒၚပမွွူ (        ) မိသားစုမွစတင္ ေပါက္ဖြားပြားမ်ားလာခဲ့ ျကပါသည္၊ ဤ အေျကာင္း ျခင္းရာ မ်ားကို စာေရးခ်ိန္ (၂၀၀) တြင္ ေအာက္ပါသက္ရွိ ထင္ရွားရွိေနေသာ အရွိုလူျကီးမ်ားထံမွ သိရွိရသည္၊ ၄င္းတို ့မွာ –

(က) ေတာင္ကုပ္ျမိဳ ့နယ္။ ရပ္ေတာ္မူရြာမွ အသက္ (ရ၀) ရွိ ဦးေဆာက္စံု (              )

(ခ) မင္းတုန္းျမိဳ ့နယ္။ ယင္းေကာက္ရြာမွ အသက္ (၈၀) ရွိ ဦးေခ်ာင္ထိန္း (             )

(ဂ) မင္းလွျမိဳ ့နယ္။ လယ္မရြာမွ အသက္ (၅ရ) ရွိ ဦးမေလာင္ေ၀ (              )

(ဃ) မင္းလွျမိဳ ့နယ္။ ပနီဆံုရြာမွ အသက္ (၅ရ) ရွိ ဦးထြားလွဳပ္ (              )

(င) ငဖဲျမိဳ ့နယ္။ ဂုတ္=ကီးရြာမွ အသက္ (၈၉) ရွိ ဦးအုတ္ကန္ (             )  တို ့၏ ေဆြစဥ္ မ်ိဳးဆက္ စာရင္းမ်ား အရ အရွို တိုင္းရင္းသားမ်ိဳးႏြယ္ဆက္ (၂၃) ဆက္ရွိေျကာင္း သိရသည္။

             

 

မ်ိဳးဆက္တစ္ဆက္၏ သက္တမ္းကို ႏွစ္ေပါင္း (၃၀) ခန္ ့သတ္မွတ္ႏိုင္သည္၊ ဤရွိုလူမ်ိဳးတို ့သည္ မိသား စု (၁၀) ေယာက္အထက္ေရွးယခင္က ရွိျကသည္၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအသက္ (၄၀) ေက်ာ္အထိ ကေလးမီးဖြားသန္ ့ စင္လ်က္ရွိျကသည္။ ကေလးငယ္မ်ား ကို အမ်ိဳးသမီးမ်ားက အသက္ (၂၀) မွ (၄၀) ေက်ာ္အထိ မီးဖြားသန္ ့ စင္လ်က္ရွိရာ အထက္ေဖၚျပပါ အရွိုလူျကီးမ်ား ေပါက္ဖြားလာမွု ကို အတိအက် မခန္ ့မွန္းႏိွဳင္ေသာ္လည္း အလယ္အလတ္ (၃၀) ႏွစ္ [(၂၀+၄၀)/၂] ဟု အျကမ္းအားျဖင့္ မ်ိဳးဆက္ တစ္ခုကို ခန္ ့မွန္းသင့္ပါသည္။ ထို ့ေျကာင့္ အရွိုတို ့၏ မ်ိဳးဆက္သက္တမ္းတစ္ခု ကိုအႏွစ္ (၃၀) ဟုသတ္မွတ္ႏိုင္သည္။

              ဤ ကဲ့သို ့သတ္မွတ္လိုက္ျခင္းေျကာင့္ အရွိုမ်ိဳးႏြယ္ဟု ယေန ့ေခၚျကေသာအရွိုလူမ်ိဳးစုကို အႏွစ္ (၃၀) ႏွင့္ မ်ိဳးႏြယ္ဆက္ (၂၃) ဆက္ကို ေျမွာက္ပါက ႏွစ္ေပါင္း (၆၉၀) ခန္ ့မွ အရွို လူမ်ိဳးဟူ၍ ပီပီျပင္ျပင္ ေပၚထြက္လာသည္ ဟူ ၍ လည္း တ နည္း အားျဖင့္ ေျပာဆိုႏိုင္ပါသည္။ သကဿကရာဇ္ အားျဖင့္ တြက္ခ်က္လ်ွင္မူ (၂၀၀၀-၆၉၀) ၁၃၁၀ ေအဒီ ေကာဇာသကဿကရာဇ္ (၅၁) ခုႏွစ္တြင္ စတင္သည္ဟု ဆိုႏိုင္သည။ မူလသကဿကရာဇ္ (၁၈၉၀) ခုဟူ၍ လည္းသတ္မွတ္ႏိုင္သည္။

              အရွို (ASHO) တိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္မ်ားသည္ မိမိတို ့၏ မ်ိဳးစဥ္ဆက္ မေပ်ာက္ကြယ္ ေစရန္ ဖခင္၏ အမည္နာမကို တြဲ၍ မွည့္ေခၚေလ့ ရွိပါသည္။ ဥပမာ – စာေရးသူ၏ ဖခင္အမည္မွာ ပိုး (      ) ျဖစ္ေသာ္လည္း မိမိ၏ ဖခင္အမည္ႏွင့္ တြဲေသာ အခါ (ပိုးရွမ္) ျဖစ္လာသည္၊ ရွမ္၏ သား အမည္ ကို လည္း ဖခင္၏ အမည္ႏွင့္တြဲရ သျဖင့္ (ရွမ္ေမာင္) ျဖစ္လာသည္။ ထိုေျကာင့္ မိမိ၏ မ်ိဳးဆက္မ်ား ကို ပိုးရွမ္၊ ရွမ္ေမာင္၊ ေမာင္ဒိုး၊ ဒိုးပူး၊ ဟုေခၚ သည္၊ အမိ၏ အမည္မွာ ပရီျဖစ္၍ မိမိ၏ ဖခင္အမည္ႏွင့္တြဲေခၚလ်ွင္ ရီေလာင္း ျဖစ္သည္။ မိခင္၏ ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ ကို ရီေလာင္း၊ ေလာင္းပိန္၊ ပိန္ေထး၊ ေထးအံု၊ အံုေခ်ာ အစရွိႈေခၚေ၀ၚ ျကပါသည္။ အထက္ေဖၚျပပါ ပုဂဿဂိုလ္ မ်ားသည္ မိမိတို ့၏ ေဆြစဥ္မ်ိဳးဆက္ကိုေရတြက္ျကရာတြင္အားလံုး အဖိုးဆုမ္းဆူ တြင္အဆံုးသတ္ျကသည္။ လက္ရွိ မေကြးတိုင္း၊ ယင္းေကာက္ရြာမွ အသက္ (၈၀) ရွိ ဦးခ်ံဳထိန္း သည္ လည္းေကာင္း၊ ရခိုင္ျပည္၊ ေတာင္ကုပ္ျမိဳ ့ နယ္၊ ရပ္ေတာ္မူေက်းရြာမွ အသက္ (ရ၀) ရွိ ဦးေဆာက္စံု သည္လည္းေကာင္း၊ မေကြးတိုင္း မင္းလွျမိဳ ့နယ္ ပနီဆံုေက်းရြာမွ အသက္ (၅ရ) ႏွစ္ရွိ ဦးထြားလွုပ္ တို ့သည္ အဖိုးဆုမ္းဆူ ၏ ေျမး ဦးေမွာ္လိပ္ မွဆင္းသက္လာ ျကေျကာင္း သိႏိုင္သည္။ အားလံုး၏ မ်ိဳးဆက္မွာလည္း အဖိုးဆုမ္းဆူ တြင္အဆံုးသတ္ျကသည္။

              အဖိုးဆုမ္းဆူ၏ ဖခင္မွာ ဆူ ျဖစ္ေသာ္လည္း ထပ္မံ၍ အမည္အျပည့္အစံု မသိရေတာ့ပါ။ ထိုေျကာင့္ အရွိုမ်ိဳးႏြယ္စု မ်ိဳးဆက္ေပါင္း အနည္းဆံုး (၂၃) ဆက္၊ ႏွစ္အားျဖင့္ (၆၉၀) ႏွစ္၊ ခရစ္သကဿကရာဇ္ အားျဖင့္ ေအဒီ ၁၃၁၀၊ ေကာဇာသကဿကရာဇ္ ၅၀၊ မူလသကဿကရာဇ္ ၁၈၉၀ မွ ေနာက္အက်ဆံုး စတင္ေပါက္ဖြားလာေျကာင္း သိသာ ပါသည္။

 

 

ပံု (၁) ခ်င္းလူမ်ိဳးစုမ်ား ေပါက္ဖြားလာပံုျပေသာပံု

  

ပံု (၂) ခ်င္းလူမ်ိဳးစုမ်ား ေပါက္ပြားျပန္ ့ႏွံ ့လာပံု

   

ပံု (၃) အရွို တိုင္းရင္းသား အႏြယ္၀င္မ်ား စတင္ေပါက္ပြားလာေသာ ခုႏွစ္သကဿကရာဇ္

ႏွင့္ သားစဥ္ေျမးဆက္ အမည္မွည့္ေခၚျခင္းျဖင့္ သက္တမ္းေရတြက္မွုေဖၚျပျခင္း

 ASHO အရွိုဆိုေသာေ၀ါဟာရ၏အဓိပဿပါယ္

 

              ASHO (အရွို) တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားသည္ “သက္”ဆိုေသာလူမ်ိဳးမွ ဆင္းသက္ ေပါက္ဖြား လာသည္ ႏွင့္ အညီ “သက္” ဟူေသာအဓိပဿပါယ္ ႏွင့္တထပ္ထည္းျဖစ္ေနသည္။ “သက္”ကို သက္ ဘာသာစကားအားျဖင့္ “ ASHO ” ဟုေခၚသျဖင့္ “အသက္” ဟုအဓိပဿပါယ္ ရပါသည္။ ASHO (အရွို)  တိုင္းရင္းသား စကားတြင္လည္း “ASAUK” (အေဆာက္) သည္ အသက္ ဟူ၍ ပင္ အဓိပဿပါယ္ ရပါ သည္။ ထိုေျကာင့္ “ ASHO ” ဟူေသာစကားသည္ အရွိုတိုင္းရင္းသားအားျဖင့္ အသက္ ဟူ၍ အဓိပဿပါယ္ ရွိေနျခင္းကို ေအာက္ပါ ဥပမာမ်ားအားျဖင့္သိႏိုင္ပါသည္။

- “ ASAUK” (အေဆာက္) “ ASHO” (အရွို) တို ့သည္ အသက္ပင္ျဖစ္သည္။

- အသက္ရွဴသည္၊ “ASHAO HMLOE EAY EAOH” အရွိုမွလိုေအအို။

- အသက္ဘယ္ေလာက္လဲ၊ “ASHAUK KUN PHYOE EAOH” အေဆာက္ကြန္ျဖိဳအို။

- အသက္ငင္သည္၊ “ASHAO LAUT KAOH” အရွိုေလာက္ကို။

- အသက္ထြက္သည္၊ “ASHAO HSAWT KAOH” အရွိုေဆာက္ကို။

- အသက္ရွင္သည္၊  “ASHAUK HAING EAOH” အေဆာက္ဟိုင္အို။

              ထိုေျကာင့္ “အရွို”ဟူေသာ အဓိပဿပါယ္ မွာ“ ASHAUK” အေဆာက္ပင္ ျဖစ္၍ အသက္ဟု ေခၚဆိုျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ သို ပါ၍ ASHAO (အရွို) သည္သက္ရွိလူသားဟူ အဓိပဿပါယ္ ရွိပါသည္။

              အရွိုတိုင္းရင္းသား ဘိုးဘြားမ်ားက လွီစိုးအရွို “HLEE ZAOW ASHO” ဟုေခၚဆို ျကျခင္း အဓိပဿပါယ္မွာ “သက္ရွိလူသားဘုရားသား” ဟုေခၚဆိုျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထိုေျကာင့္ ပင္လ်ွင္ အရွို တိုင္းရင္းသား မ်ားသည္ မိမိ ကိုယ္ကို မိမိ “အရွို” ဟုပင္ျမတ္ျမတ္ ႏိုးႏိုး ယေန ့တိုင္ ေခၚဆိုေန ျကျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ အဘယ္ေျကာင့္ဆိုေသာ္ ေအဒီ(၁၃) ရာစုႏွစ္မွ စတင္၍ ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ ေခၚေ၀ၚ လာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

              အခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ ASHAO (အရွို) တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ားသည္ ခ်င္းလူမ်ိဳး ဟူေသာ အေခၚအေ၀ၚထက္ “ ASHO ” (အရွို) ဟုေခၚျခင္းကိုသာ၍ ႏွစ္ေထာင္းအားရရွိ ျကပါသည္။ ထိုေျကာင့္လည္း “A B MISSIONARY E C CONDICT” ကလည္း “SOUTHERN CHIN CALL THEMSELVES ASHO” ဟု ၁၉၅၂ ခုႏွစ္ထုတ္ အရွိုဓမဿမသီခ်င္းစာအုပ္ တြင္ေဖၚျပျခင္းျဖစ္သည္။  

 

မွီျငမ္းစာတမ္းမ်ား

၁။ ထြန္းေရြွခိုင္၊ စစ္ေတြေကာလိပ္၊ “ရခိုင္ေျမာက္ဖ်ား သက္တိုင္းရင္းသား။” ၁၉၈၈ ခု ေဖေဖၚ၀ါရီလ။ ၂။ ဆရာျကီးဦးဗန္ျကီး၊ စာမ်က္ႏွာ ၁၂၁။

    ဦးေက်ာ္လြင္။ စာမ်က္ႏွာ ၅၁။ ၁၉၈၃။

    ဖလမ္းစိန္ရတုသဘင္မဂဿဂဇင္း ။ ၁၉၈၃ ခု။ ေဖေဖၚ၀ါရီ။

၃။ ရန္ကုန္တကဿကသိုလ္၊ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား၊ စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမွဳေကာ္မီတီ၏ ၁၉၆၈-၆၉ ႏွစ္ပတ္ လည္ မဂဿဂဇင္း မွ  ဆလိုင္းေစာေဖ။ ရန္ကုန္ခ်င္းတိုင္းရင္းသားတို ့၏ ေရွးေဟာင္း ျမိဳ ့ မ်ားမွ ေက်ာက္စာမ်ား။

၄။ ၁၉၅၂-၅၃ ခုႏွစ္ထုတ္ေသာအရွို ဓမဿမသီခ်င္းစာအုပ္မွ ေကာက္ႏွုတ္တင္ျပျခင္း။

၅။ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား စာေပႏွင့္ယဥ္ေက်းမွဳေကာ္မီတီ၏ VAKOK စာေစာင္အတြဲ (၁၃) အမွတ္ (၁)။

   ၂၀၀၀-၂၀၀၁ မွ VAN BIAK HTAN စာမ်က္ႏွာ ၁၁၁ “THE NAME CHIN” ခ်င္းဟူေသာေ၀ါဟာရ

   အေခၚေရးသားခ်က္။

 

ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းသို ့တိဗက္ျမန္မာအုပ္စု၀င္ေရာက္ေနထိုင္လာျခင္းျပေသာေျမပံု